Komma's juist plaatsen voor een lekker leesbare tekst

Eén klein ding voor een lekker leesbare tekst

‘Ik krijg een punthoofd van die komma!’

Een lekker leesbare tekst staat of valt met een goed gebruik van foutloos taalgebruik en… leestekens. Leestekens hebben echter hun eigen regels en die kent niet iedereen. En wanneer je met je tekst bezig bent, kunnen deze kleine dingen je aardig wat hoofdbrekens bezorgen.
Een van de meest ingewikkelde leestekens is de komma. Je hebt weinig houvast aan regels bij deze kleine kromming, maar er zijn er wel een paar.

Lekker lezen

Zoals ik hierboven al aangaf zijn leestekens een belangrijk onderdeel van een goed leesbare tekst. Om je een idee te geven van het effect van deze kleine streepjes, geef ik je een demonstratie.
In onderstaande tekst laat ik de komma’s weg…

Komma’s zorgen voor rustpunten in je tekst maar zorgen bovendien dat frases in zinnen die bij elkaar horen bij elkaar blijven en scheidingen ontstaan waar deze nodig zijn. In sommige gevallen krijgt de zin zelfs een andere betekenis als je ze verkeerd gebruikt. Met een komma geef je aan dat er meer komt terwijl een punt een einde aangeeft. Opsommingen bijvoeglijk naamwoorden en werkwoorden die niet bij elkaar horen scheid je met komma’s van elkaar om een voorbeeld te noemen. Lange zinnen zijn bovendien veel beter te volgen wanneer je rustpunten inlast in plaats van dat je de woorden maar aaneen blijft rijgen waardoor je het aan de lezer overlaat om er een aansprekend verhaal in te zien.

Dat las niet fijn, he.
Teveel komma’s of een komma op de verkeerde plaats heeft hetzelfde effect als wanneer je ze weglaat: je zin loopt niet.
Ik geef je een paar basis richtlijnen voor het gebruik van komma’s, waardoor jij je teksten beter laat lopen.

Algemeen voor een lekker leesbare tekst

Lees je zin voor. Hoor je een duidelijke pauze in je zin, dan plaats je daar een komma. Vaak is de zin ook leesbaar en correct zonder een komma te gebruiken, maar met name bij lange zinnen is het verstandig een rustpunt in te lassen.

Opsommingen

Het ligt zo voor de hand, maar zelfs dit is soms ingewikkeld: bij alle opsommingen scheid je de termen van elkaar met een komma. Dat geldt dus ook voor bijvoeglijk naamwoorden.

Hij had van alles bij zich: een zakmes, een zaklamp, een bord en bestek, boterhammen en een thermosfles koffie.
Hij woont in een prachtig, groot, wit huis bovenop een hoge, dicht beboste heuvel.

In het laatste voorbeeld zie je dat ik geen komma heb geplaatst tussen ‘dicht’ en ‘beboste.’ Dat komt omdat ‘dicht’ hier iets zegt over de bebossing, niet over de heuvel. In de eerste voorbeeldzin scheid ik ‘een bord en bestek’ ook niet. Waarom lees je in de volgende richtlijn.

Voegwoorden

Een voegwoord verbindt twee zinnen.

Er zijn twee voegwoorden, waarbij je nooit een komma gebruikt: ‘en’ en ‘of.’

Het is nat buiten. Mijn laarzen zijn stuk = Het is nat buiten en mijn laarzen zijn stuk.
Wil je kaas of worst op je brood?

Er is een voegwoord waarvoor je altijd een komma zet: ‘maar.’

Ik had twee knuffels, maar onderweg raakte ik er een kwijt.

Voor alle andere voegwoorden kun je een komma gebruiken, zeker wanneer de zin lang is.

Ik zou je fiets achter het huis en op slot zetten als ik jou was, want je hebt kans dat hij wordt gestolen als je hem hier laat staan.
Hij is gezakt voor zijn examen, omdat hij niet geleerd had.
Hij is gezakt voor zijn examen, dus hij moet het hele jaar opnieuw doen.

Bijzinnen

Voor en na een bijzin gebruik je een komma.

Het gewonde meisje, dat verliefd was op Nout, stierf in zijn armen.
Het schip, waarmee ze naar Engeland voeren, zonk.
Het gewonde meisje, op wie Nout verliefd was, stierf in zijn armen.

Hier zijn de twee zinnen in elkaar verweven. De bijzin doorkruist de hoofdzin en wordt geheel gescheiden door komma’s.

Aansprekingen

Na een aanspreking gebruik je een komma.

He, jij daar! Houd daar eens mee op, joh!
Frank, knul, kun jij me het zout even aangeven?

Werkwoorden

Met een komma scheid je werkwoorden die niet bij elkaar horen. Bij korte zinnen is een komma niet nodig, maar lange zinnen maak je zo gemakkelijk leesbaar.

Wat Anne tijdens haar werk deed, weet niemand.
Wie mij voor de gek houdt, is nog niet jarig!

Nu jij!

Plaats de komma’s maar eens in onderstaande zin.

Het was een gure stormachtige nacht waarin de bomen spookachtig kraakten de ramen van het oude verlaten huis aan de overkant klapperden en de lege waterton over de tegels rolde waardoor niemand slapen kon.

De komma is al met al een lastig leesteken, maar een hele nuttige bij het creëren van een aantrekkelijk, lekker lopend verhaal.


Andere interessante blogonderwerpen:

‘Zo, onze website is klaar voor de komende 5 jaar’
Een klanten wervende website, wat heeft die nodig?
Marketingmixinstrumenten: de P van Product (of dienst)
Vergeet jij dit in je SEO?
Waarom ik de teksten niet zomaar uit mijn mouw schud

Reiken de problemen in jullie marketinguitingen verder dan ‘het gebruik van leestekens?’ Geef me dan een seintje.

Copywriting | commerciële tekst


Esther van Vondel

Esther van Vondel

VERKOPEN BEGINT BIJ JE BOODSCHAP, OMGEZET IN WOORDEN. EN ACTIE OM DIE BOODSCHAP ONDER DE AANDACHT TE BRENGEN BIJ DE JUISTE MENSEN Neem contact op via 06 54 94 39 62 of info@vanvondeltxt.nl

Reacties (2)

  • Het was een gure stormachtige nacht, waarin de bomen spookachtig kraakten, de ramen van het oude verlaten huis aan de overkant klapperden en de lege waterton over de tegels roldHet was een gure stormachtige nacht waarin de bomen spookachtig kraakten de ramen van het oude verlaten huis aan de overkant klapperden en de lege waterton over de tegels rolde, waardoor niemand slapen kon.

  • Hoi Alice,

    Ik heb hem even goed moeten lezen, omdat de zin halverwege opnieuw begint, maar je hebt de komma’s goed geplaatst.
    Dank je voor de genomen moeite en je bent geslaagd ;-D.

    Fijne dag,
    Esther

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Telefoonnummer

06 - 54 94 39 62

Postadres

Tulpenstraat 105
7004 DH  Doetinchem

esther@vanvondeltxt.nl

KvK nr. 56469128
btw-nummer NL193104271B01

Algemene Voorwaarden tekst- en contentmarketingbureau Van Vondel txt 

Volg Van Vondel txt op:


Deze website maakt gebruik van cookies, enkel om algemene, niet-persoonsgebonden statistieken bij te houden. Bekijk ook de privacyverklaring.

Gastblogger op:

Frankwatching