Dat, die, wat, wie of deze?

Dat, die, wat, wie of deze?

Laatst had ik een discussie aan de eettafel met mijn kinderen over wanneer je ‘die’ of juist ‘dat’ gebruikt. Of ‘wat.’ Of ‘wie.’ Of ‘deze.’ De voorbeelden bezorgden heel wat hilariteit. En vraagtekens. Waarom is het bij voorbeeld ‘de jongen,’ maar ‘het meisje’ in plaats van ‘de meid?’ Ik had er nog nooit bij stilgestaan. De logica van kinderen werkt vaak verhelderend en geeft mij inspiratie om op onderzoek uit te gaan.

Die of dat?

‘Mam, langetermijnplan, waarom is het ‘dat’ langetermijnplan? Het is toch ‘de termijn?’ vroeg mijn oudste over haar te leren aardrijkskundeproefwerk.

Schrijf een marketingplan, dat groei aangeeft.
Dat is marketing, die bezoekers aanzet tot actie!

‘Dat’ en ‘die’ refereren naar het eerste deel van de zin: ‘een marketingplan’ en ‘marketing.’ Het is ‘de marketing’ en ‘het (marketing)plan.’
‘Het’ wordt ‘dat.’
‘De’ wordt ‘die.’ Mannelijk of vrouwelijk. Enkelvoud of meervoud.

Ik heb mijn aanbieding gestuurd aan alle bezoekers, die mijn E-book downloadden.
‘Die’ verwijst naar ‘alle bezoekers.’
Ik houd het aantal bezoekers, dat steeds groter wordt, nauwlettend in de gaten.
‘Dat’ verwijst naar ‘het aantal (bezoekers).’

Dat of wat?

‘We hebben het tijdens Nederlands gehad over de samenstelling. Daar krijg je hele lange woorden van! Geneesmiddelenvergoedingssysteem is het allerlangste, wat we kennen in het Nederlands.’
‘Dat!’ corrigeerde haar zusje haar.
‘Nietes! Wat!’

Verwijs je naar ‘iets,’ dan is ‘wat’ in schrijftaal beter dan ‘dat.’
Datgene, wat…
Iets, wat…
Het enige, wat…
Het fijne, wat…
Het grootste, wat…

Maar:
Jullie zijn naar de beurs geweest, wat jullie leuk vonden
betekent wat anders, dan
Jullie zijn naar de beurs geweest, die jullie leuk vonden.
In de eerste zin vonden jullie het leuk om op de beurs te zijn geweest.
In de tweede zin vonden jullie de beurs leuk.

Dat boek is het laatste wat ik heb aangeschaft
betekent dat ik verder niets meer hebt gekocht. ‘Wat’ slaat hier op ‘het laatste.’
Dat boek is het laatste dat ik heb aangeschaft
betekent dat dat ene boek het laatste boek is dat ik heb gekocht. ‘Dat’ slaat hier op ‘dat boek.’

Dat, die, wat, wie of deze?

Die of wie?

‘Maar dan mag je tegen ‘die’ ook ‘wie’ zeggen!’ sputterde mijn jongste dochter.
Dat ligt eraan.

Verwijs je naar een persoon, dan kun je soms in plaats van ‘die’ ook ‘wie’ invullen:
De boekhouder die ik een referentie gaf was daar blij mee.
De boekhouder (aan) wie ik een referentie gaf was daar blij mee.

Die of deze? Dat of dit?

‘Die voordelen’ of ‘deze voordelen?’
‘Die actie’ of ‘deze actie?’
‘Dat plan’ of ‘dit plan?’

‘Deze’ en ‘dit’ is hier, dus dichtbij.
‘Die’ en ‘dat’ is daar, dus verder weg.
Tip: haal de dingen die voordeel aangeven, dichterbij.


Interessante blogonderwerpen:

Taalbloopers
De vijf W’s en die ene H
Een kei van een blog = groei op meerdere fronten
Werkwoorden vervoegen in elke tijd
Write to… action: zet je lezers in beweging


Esther van Vondel

Esther van Vondel

VERKOPEN BEGINT BIJ JE BOODSCHAP, OMGEZET IN WOORDEN. EN ACTIE OM DIE BOODSCHAP ONDER DE AANDACHT TE BRENGEN BIJ DE JUISTE MENSEN Neem contact op via 06 54 94 39 62 of info@vanvondeltxt.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Telefoonnummer

06 - 54 94 39 62

Postadres

Tulpenstraat 105
7004 DH  Doetinchem

esther@vanvondeltxt.nl

KvK nr. 56469128
btw-nummer NL193104271B01

Algemene Voorwaarden tekst- en contentmarketingbureau Van Vondel txt 

Volg Van Vondel txt op:


Deze website maakt gebruik van cookies, enkel om algemene, niet-persoonsgebonden statistieken bij te houden. Bekijk ook de privacyverklaring.

Gastblogger op:

Frankwatching